Y sỹ y học cổ truyền được làm gì? Châm cứu, kê đơn và những giới hạn
Y sỹ y học cổ truyền được châm cứu, xoa bóp bấm huyệt và kê đơn thuốc y học cổ truyền theo danh mục kỹ thuật được phép, trong phạm vi hành nghề quy định tại Thông tư 32/2023/TT-BYT. Giới hạn nằm ở chỗ: mọi việc phải làm sau khi có giấy phép hành nghề, trong phạm vi được phân công tại cơ sở, và không lấn sang phạm vi của bác sỹ. Đây là phạm vi hẹp hơn bác sỹ y học cổ truyền, nhưng đủ để làm nghề thật.
Bài này trả lời thẳng từng câu hỏi hay gặp nhất về việc được và không được làm, thay vì nói chung chung. Muốn xem chương trình học dẫn tới phạm vi này, đọc trang ngành Y học cổ truyền.
Phạm vi hành nghề nằm ở văn bản nào
Điều quan trọng cần hiểu: phạm vi hành nghề không phải thứ do nơi làm việc tự đặt ra, cũng không phải thứ bạn tự quyết. Nó ghi trong văn bản pháp luật và trong chính giấy phép hành nghề của bạn. Làm vượt phạm vi là vi phạm, dù người bệnh có đồng ý hay không.
Y sỹ y học cổ truyền có được châm cứu không
Đây là câu hỏi được hỏi nhiều nhất, và câu trả lời khiến nhiều người yên tâm: các kỹ thuật đặc trưng của nghề đông y đều nằm trong tầm của y sỹ. Bạn học châm cứu, huyệt vị, xoa bóp bấm huyệt trong chương trình và được hành nghề với chúng.
Điều kiện đi kèm là: đã có giấy phép hành nghề, làm tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hợp pháp, và kỹ thuật đó phải nằm trong danh mục kỹ thuật mà cơ sở được phê duyệt. Ba điều kiện này đi cùng nhau, thiếu một là không hợp lệ.
Có được kê đơn thuốc không
Nhiều người nhầm “được kê đơn” thành “được kê mọi thứ”. Ranh giới ở đây rõ: y sỹ y học cổ truyền làm việc với thuốc y học cổ truyền và các phương pháp của y học cổ truyền. Những gì thuộc chuyên môn của bác sỹ, hoặc vượt danh mục được phép, thì phải chuyển cho người có phạm vi phù hợp.
Ba giới hạn cần nhớ
1. Chưa có giấy phép hành nghề thì chưa được hành nghề. Tốt nghiệp mới là điều kiện cần. Bạn còn phải hoàn thành 9 tháng thực hành, và từ 01/01/2028 còn phải qua kiểm tra đánh giá năng lực. Xem chi tiết ở bài kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề.
2. Làm trong phạm vi được phân công tại cơ sở. Ngay cả khi có giấy phép, bạn làm việc theo phân công chuyên môn của cơ sở và trong danh mục kỹ thuật cơ sở được duyệt, chứ không tự do chọn kỹ thuật.
3. Không lấn sang phạm vi của bác sỹ. Y sỹ và bác sỹ là hai chức danh khác nhau, phạm vi khác nhau. Làm vượt phạm vi là vi phạm quy định hành nghề, có thể bị xử lý và ảnh hưởng tới giấy phép.
So với bác sỹ y học cổ truyền
| Nội dung | Y sỹ y học cổ truyền (cao đẳng) | Bác sỹ y học cổ truyền (đại học) |
|---|---|---|
| Trình độ đào tạo | Cao đẳng, 2,5 – 3 năm | Đại học, 6 năm |
| Thực hành trước khi cấp phép | 9 tháng | 12 tháng |
| Châm cứu, xoa bóp bấm huyệt | Có, theo danh mục kỹ thuật | Có |
| Kê đơn thuốc y học cổ truyền | Có, trong phạm vi hành nghề | Có, phạm vi rộng hơn |
| Khám, chẩn đoán độc lập | Trong phạm vi được phân công | Có |
Nhìn bảng này để thấy: khác biệt không phải “được làm” hay “không được làm” các kỹ thuật đông y, mà ở độ rộng của phạm vi và mức độ độc lập khi quyết định chuyên môn.
Cách tự tra phạm vi của mình
Phạm vi cụ thể của từng chức danh nằm ở các phụ lục của Thông tư 32/2023/TT-BYT. Thói quen nên có: trước khi ký hợp đồng với bất kỳ cơ sở nào, mở phụ lục tương ứng với chức danh của bạn và đọc kỹ, vì nó quyết định bạn được đụng vào kỹ thuật gì. Đồng thời hỏi cơ sở cho xem danh mục kỹ thuật đã được phê duyệt.
Hai tài liệu đó cộng lại cho bạn câu trả lời chính xác cho hoàn cảnh của mình, chính xác hơn bất kỳ bài viết chung nào trên mạng, kể cả bài này.
Câu hỏi thường gặp
Y sỹ y học cổ truyền có được châm cứu không?
Có. Châm cứu nằm trong nhóm kỹ thuật y học cổ truyền mà y sỹ y học cổ truyền được thực hiện, cùng xoa bóp bấm huyệt, theo danh mục kỹ thuật được phép và sau khi đã có giấy phép hành nghề.
Y sỹ y học cổ truyền có được kê đơn thuốc không?
Được kê đơn thuốc y học cổ truyền trong phạm vi hành nghề của mình, theo danh mục và theo phân công tại cơ sở. Đây không phải quyền kê mọi loại thuốc như bác sỹ.
Phạm vi hành nghề của y sỹ quy định ở đâu?
Ở Thông tư 32/2023/TT-BYT của Bộ Y tế, hướng dẫn thi hành Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023. Phạm vi cụ thể của từng chức danh nằm trong các phụ lục của thông tư này.
Tốt nghiệp xong là hành nghề được ngay chưa?
Chưa. Còn phải hoàn thành 9 tháng thực hành, và từ 01/01/2028 còn phải qua kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề, rồi mới được cấp giấy phép hành nghề.
Làm vượt phạm vi hành nghề thì sao?
Là vi phạm quy định hành nghề, có thể bị xử lý và ảnh hưởng tới giấy phép, kể cả khi người bệnh đồng ý. Gặp ca vượt phạm vi thì phải chuyển cho người có phạm vi phù hợp.
Y sỹ khác bác sỹ y học cổ truyền thế nào?
Khác ở trình độ đào tạo (cao đẳng 2,5 – 3 năm so với đại học 6 năm), thời gian thực hành (9 tháng so với 12 tháng), độ rộng phạm vi hành nghề và mức độ độc lập khi quyết định chuyên môn. Các kỹ thuật đông y cơ bản thì cả hai đều được làm.
Làm sao biết chính xác mình được làm kỹ thuật gì?
Đọc phụ lục của Thông tư 32/2023/TT-BYT ứng với chức danh của bạn, và xin cơ sở cho xem danh mục kỹ thuật đã được phê duyệt. Hai tài liệu này cho câu trả lời chính xác cho hoàn cảnh cụ thể.
Muốn tư vấn thêm thì hỏi ai?
Gọi hoặc nhắn Zalo 0909 674 234 để được tư vấn về chương trình cao đẳng Y học cổ truyền và phạm vi hành nghề sau khi ra trường.
Muốn biết mình sẽ được làm những gì?
Gọi hoặc nhắn Zalo 0909 674 234 để được tư vấn về chương trình cao đẳng Y học cổ truyền và lộ trình hành nghề.
Cổng tuyển sinh của Trường Cao đẳng An ninh mạng iSPACE · 240 Võ Văn Ngân, Phường Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh
- Thông tư 32/2023/TT-BYT của Bộ Y tế: phạm vi hành nghề của các chức danh chuyên môn, kèm các phụ lục chi tiết theo từng chức danh.
- Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15: chức danh phải có giấy phép hành nghề, phạm vi hành nghề và trách nhiệm của người hành nghề.
- Nghị định 96/2023/NĐ-CP: thời gian thực hành theo chức danh, điều kiện của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.